Beştaş yüzük, adını taşların sayısından alır: beş taş tek sırada yan yana dizilir. Tektaşa göre daha geniş bir yüzey gösterir, tam tur modellere göre ise bandın arkası sade kalır. Bu ikisinin arasında durması, onu hem görünür hem kullanışlı yapar.

Aşağıda beştaş yüzük seçerken bakmanız gerekenleri topladık: taş dizilimi, karat ile görünüm ilişkisi, montür, günlük kullanım ve ölçü. Sonunda da en sık sorulan soruları yanıtladık.

Beştaş yüzükte taş dizilimi neden önemli?

Beş taşın hizası, yüzüğün ilk bakışta bıraktığı izlenimi belirler. Taşlar eşit aralıklarla ve aynı hizada oturmalıdır; bir taşın hafif yüksek ya da alçak kalması sırayı bozar ve gözle fark edilir. Bu hizayı sağlamak taş oturtma ustasının işidir.

Taşların boyutu da diziliş içinde değişebilir. Bazı modellerde ortadaki taş yanlardan büyüktür ve merkez oluşturur; bazılarında beş taş da aynı ölçüdedir ve düz bir çizgi verir. İlki tektaşa yaklaşır, ikincisi daha simetrik durur.

Aradaki metal payı da görünümü etkiler. Taşlar birbirine yakın oturduğunda sıra kesintisiz görünür; aralarda metal görünen modellerde ise her taş ayrı ayrı seçilir. İki yaklaşımı yan yana görmeden karar vermek zordur.

Tufanlar Kuyumculuk'un vitrininde her iki diziliş de bulunuyor. Aynı karat bandındaki iki modeli yan yana koyup baktığınızda, hangi kurgunun size yakın durduğu birkaç saniyede anlaşılıyor.

Sıranın uzunluğu da parmakta yer kaplar. Beş taş yan yana dizildiğinde yüzük parmağın bir bölümünü kaplar; kısa parmaklarda bu sıra parmağı bölebilir. Denerken yalnızca yüzüğe değil, elin bütününe bakmak gerekir.

Karat arttıkça görünüm nasıl değişir?

Beştaş yüzüklerde karat, beş taşın toplam ağırlığını gösterir. Karat arttıkça taşlar büyür, sıra genişler ve montür yükselir. Bu yüzden toplam karat yalnızca bir ağırlık bilgisi değil, yüzüğün elde nasıl duracağının da göstergesidir.

Aynı toplam karat farklı biçimlerde dağıtılabilir. Beş eşit taş ile ortası büyük bir dizilim aynı ağırlıkta olsa bile farklı görünür. İkisini karşılaştırırken toplam karata değil, tek tek taş ölçülerine bakmak daha doğru sonuç verir.

Karat büyüdükçe günlük kullanım da değişir. Yüksek karatlı bir beştaşta montür yükselir; kumaşa ve saça takılma ihtimali artar. Her gün takılacak bir yüzükte orta bandı seçmek çoğu kişi için daha rahat olur.

Farklı karat seçeneklerini bir arada görmek isterseniz pırlanta beştaş yüzük modelleri arasında aynı formun farklı bantlarını karşılaştırabilirsiniz.

Yan yana kullanım da düşünülebilir. Beştaş yüzük sade bir alyansla birlikte takıldığında sıra öne çıkar; iki taşlı yüzük yan yana geldiğinde ise görüntü kalabalıklaşır. Birlikte kullanacağınız parçaları aynı anda denemek en sağlıklısıdır.

Montür ve metal seçimi

Beştaş modellerde iki montür yaklaşımı yaygındır. Tırnaklı montürde her taş kendi uçlarıyla tutulur ve ışığı yanlardan da alır. Kanal montürde ise taşlar iki metal ray arasında sıkıştırılır; yüzey daha düz olur ve takılma azalır.

Kanal montürün bir özelliği daha var: taşlar sıra halinde hizalandığı için bir taşın gevşemesi komşularını da etkileyebilir. Bu yüzden onarımda usta genellikle sıranın tamamını kontrol eder.

Metal tarafında beyaz altın yaygındır; renksiz taşların soğuk parlaklığını desteklediği için beştaşta sık tercih edilir. Beyaz altının yüzeyi rodyum kaplamalıdır ve kaplama zamanla incelir; sararma bozulma değil, yenileme zamanının geldiğinin işaretidir.

Sarı ve rose altın da kullanılır. Sarı montür taşın hafif sarı tonunu daha az belli eder; rose ise sıcak bir zemin verir. Sarı altın tarafında daha yüksek ayar arayanlar 22 ayar yüzük modelleri grubuna bakabilir.

Zirkon ve pırlanta ayrımını da sormakta fayda var. İkisi de beştaş modellerde kullanılır ama sertlikleri farklıdır; günlük kullanımda hangisinin nasıl davrandığını bilmek beklentiyi doğru kurar. Künyede hangi taşın kullanıldığı yazar.

Günlük kullanım ve bakım

Beştaş yüzük her gün takılabilir ama montür yüksekliği belirleyicidir. Alçak montürlü modeller klavye, çanta ve giysiyle temasta sorun çıkarmaz; yükseltilmiş olanlarda takılma zamanla hissedilir.

Tırnak kontrolü ihmal edilmemelidir. Her gün takılan bir yüzükte yılda bir kez tırnakların gözden geçirilmesi yerleşik bir alışkanlıktır. Beş taşlı bir sırada bu kontrol daha da anlamlıdır; gevşeyen tek bir tırnak sırayı bozar.

Temizlikte taşın altı önemlidir. Krem ve sabun kalıntısı montürün altında birikir ve parlaklığı azaltır. Ilık suya birkaç damla sıvı bulaşık deterjanı ekleyip yumuşak bir fırçayla temizlemek çoğu modelde yeterlidir; aşındırıcı toz ve kimyasal temizleyici kullanmayın.

1952'den beri Fethiye'de faaliyet gösteren Tufanlar Kuyumculuk'ta tırnak kontrolü, temizlik ve rodyum kaplama mağazanın kendi atölyesinde yapılıyor; parça başka bir yere gönderilmediği için işlem süresi kısalıyor.

Saklama da bakımın parçasıdır. Taşlı yüzükleri diğer takılarla aynı gözde bırakmayın; altın yumuşak olduğu için taş, komşu parçaların yüzeyini çizer. Ayrı gözlü bir kutu bu sorunu tamamen ortadan kaldırır.

Ölçü ve hediye seçimi

Beştaş yüzüklerde ölçü değişimi çoğunlukla mümkündür çünkü taşlar bandın ön yüzünde toplanır ve arka bölge sade kalır. Yine de karar parçayı gören ustanındır; kanal montürlü bazı modellerde kesim sırayı etkileyebilir.

Ölçüyü gün ortasında, normal vücut sıcaklığında aldırın. Parmaklar sabah daha ince, akşama doğru ve sıcak havada daha şişkindir. Mastar halkalarla alınan ölçü birkaç dakika sürer ve evde yapılan ip ölçümlerinden çok daha güvenilirdir.

Mevsim de ölçüyü etkiler. Kışın soğukta parmaklar incelir, yazın sıcakta bir miktar şişer; ilkbahar ve sonbaharda alınan ölçü ikisinin ortasında kalır ve yıl boyunca daha tutarlı sonuç verir.

Hediye alacaksanız kişinin taktığı bir yüzüğü mağazaya götürmek en pratik yoldur; iç çapı ölçülerek ölçü çıkarılır. Emin değilseniz bandı sade, ölçü değişimine uygun bir model seçmek riski azaltır.

Seçerken modeli elinizde denemek her şeyden çok işe yarar. 74 yıllık kuyumculuk deneyimiyle Tufanlar Kuyumculuk'ta aynı formun farklı karat ve montür seçenekleri bir arada bulunuyor; aşağıdaki seçkiye bakıp beğendiğiniz modeli mağazadan ya da çevrimiçi inceleyebilir, altın beştaş yüzük modelleri arasından karşılaştırma yapabilirsiniz.